Samorządy gminne
Każdemu z nas najbliższa jest jednostka samorządu, do której po prostu mamy najwygodniejszy dostęp.
Gmina pod względem terytorialnym jest stosunkowo mała i jednoczy ziemie na danym terenie i ma być lokalną wspólnotą samorządową. Powinna być „ naszą przestrzenią, przestrzenią oswojoną”, czyli stanowić oparcie dla inicjatyw lokalnych oraz dla kultury i lokalnej tożsamości.
Samorząd gminny jest samorządem określonym w stopniu podstawowym. Gmina jest rozumiana jednocześnie jako jednostka w samorządzie terytorialnym, oraz jako jednostka w zasadniczym podziale terytorialnym w stopniu podstawowym. Poprzez gminę rozumiemy prawnie zorganizowany terytorialny związek osób, nazywany przez ustawę „wspólnotą samorządową”. Cechuje ją odrębna osobowość prawna, oddzielność od państwa. Organem uchwałodawczym i kontrolnym w gminie jest rada gminy. Każda gmina kieruje się określonymi zasadami i trybem określonymi w uchwale rady gminy. Uchwała dotyczy również przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami gminy w określonych kwestiach. Według ustawy o samorządzie gminnym, gmina „wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność, na zasadach określonych przez ustawy, korzystając z samodzielności chronionej na drodze sądowej”. Państwo nie ma prawa wkraczania w działalność gminy, jedyny wyjątek stanowią wyjątkowe sytuacje określone w przepisach ustawy. Główne zadanie gminy to zaspokojenie zbiorowych potrzeb lokalnej społeczności. Gmina, oczywiście, w wykonywaniu poszczególnych zadań na własnym terenie jest suwerenna. Podlega jednak przepisom ustaw, które ściśle określają jej uprawnienia w tym zakresie i może być ograniczona wyłącznie przepisami tych właśnie ustaw. Wyłączając sferę użyteczności publicznej samorząd gminny może powoływać spółki prawa handlowego a także przystąpić do już istniejących. W szczególnych przypadkach między jednostkami samorządowymi terytorialnymi może zachodzić konieczność wzajemnego udzielenia sobie pomocy, w tym także pomocy finansowej. Najczęściej są to przypadki związane z:
- zaistnieniem klęski żywiołowej,
- nadzwyczajnym zagrożeniem środowiska,
- zaistnieniem katastrofy,
- innymi zdarzeniami losowymi.
W każdej gminie w przypadku zaistnienia usprawiedliwionej konieczności może być przeprowadzone referendum gminne, przeprowadzone na terenie zainteresowanej gminy. Referendum gminne może dotyczyć w zasadzie każdej sprawy ważnej dla gminy. Przedmiot referendum gminnego i jego załatwienie musi jednak leżeć w kompetencjach jej organów.
Organy gminy to:
- zarząd gminy ( do jej zadań należy przygotowywanie projektów uchwał, wykonywanie uchwała rady, wykonywanie budżetu, gospodarowanie mieniem gminnym. Jego pracę organizuje burmistrz gminy, jako jego przewodniczący).
- rada gminy (czyli organ stanowiący i kontrolny w zakresie wszystkich spraw dotyczących gminy, wyłączając jedynie sprawy obligatoryjnie zastrzeżone dla referendum gminnego. Uchwały rady gminy kieruje się do wszystkich podmiotów na terytorium określonej gminy albo wyłącznie do organów gminy),