Samorząd powiatu
Powiat jest jednostką samorządu, do której mamy łatwy dostęp.
Przez powiat rozumiemy lokalną wspólnotę samorządową oraz odpowiednie terytorium, pod względem terytorialnym jest to obszar możliwie jednorodny pod względem układu osadniczego i przestrzennego oraz ze względu na więzi społeczne i gospodarcze. Ma on być lokalną wspólnotą samorządową, uznawaną za naszą „przestrzeń oswojoną”, czyli ma stanowić oparcie dla inicjatyw lokalnych oraz dla kultury i lokalnej tożsamości.
Organy powiatu to:
- rada powiatu, która jest organem stanowiącym i kontrolnym w zakresie wszystkich spraw dotyczących powiatu, wyłączając jedynie sprawy obligatoryjnie zastrzeżone dla referendum powiatowego. Uchwały rady powiatu kieruje się do wszystkich podmiotów na terenie powiatu albo wyłącznie do organów powiatu, rada powiatu pracuje na sesjach. Radnych do powiatu wybieramy raz na cztery lata i jest to od dwudziestu jeden do trzydziestu jeden osób.
- zarząd powiatu, składa się ze starosty, jako przewodniczącego oraz pozostałych członków w liczbie od trzech do pięciu osób, oraz wicestarosta. Jest to organ wykonawczy powiatu. Do jego zadań należy przygotowywanie projektów uchwał, wykonywanie uchwał rady, wykonywanie budżetu, gospodarowanie mieniem powiatu. Jego pracę organizuje starosta.
Powiat cechuje odrębna osobowość prawna, oddzielność od państwa. Jest to jednostka administracyjna świadcząca usługi publiczne samodzielnie, to znaczy za własne pieniądze i we własnym imieniu oraz na własną odpowiedzialność. Samorząd powiatowy jest rozumiany jednocześnie jako jednostka w samorządzie terytorialnym, oraz jako jednostka w zasadniczym podziale terytorialnym. Organem uchwałodawczym i kontrolnym w powiecie jest rada powiatu. Do wyłącznej własności rady powiat należą sprawy:
- organizacyjne,
- planistyczne,
- finansowo – majątkowe,
- osobowe,
- kontrolne
- inne na przykład podejmowanie uchwały w sprawie herbu i flagi powiatu.
Regulamin organizacyjny uchwala rada powiatu na wniosek zarządu powiatu i określa on organizację oraz funkcjonowanie starostwa powiatowego i jego zasady . Każdy powiat kieruje się określonymi zasadami i trybem określonymi w uchwale rady powiatu. Według ustawy o samorządzie powiatowym, powiat „wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność, na zasadach określonych przez ustawy, korzystając z samodzielności chronionej na drodze sądowej”. Państwo nie ma prawa wkraczania w działalność powiatu, jedyny wyjątek stanowią wyjątkowe sytuacje określone w przepisach ustawy. Główne zadanie powiatu dotyczą :
- infrastruktury technicznej,
- infrastruktury społecznej,
- porządku i bezpieczeństwa publicznego,
- ładu przestrzennego i ekologicznego.
Jest to zaspokojenie zbiorowych potrzeb lokalnej społeczności. Powiat w wykonywaniu poszczególnych zadań na własnym terenie jest suwerenna. Podlega jednak przepisom ustaw, które ściśle określają jego uprawnienia w tym zakresie i może być ograniczony wyłącznie przepisami tych właśnie ustaw. W szczególnych przypadkach między jednostkami samorządowymi terytorialnymi może zachodzić konieczność wzajemnego udzielenia sobie pomocy, w tym także pomocy finansowej. Najczęściej są to przypadki związane z:
- zaistnieniem klęski żywiołowej,
- nadzwyczajnym zagrożeniem środowiska,
- zaistnieniem katastrofy,
- innymi zdarzeniami losowymi.